U programskoj orijentaciji Zavoda značajno mesto zauzima prevencija. Od 2002.g. svake godine sprovodi se edukacija zdravstvenog kadra u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. Edukacija ima tri nivoa: prvi, opšti stepen, zatim slede specijalizovani seminari za savetodavni rad i lečenje, kao i treći usko specijalizovani stepen edukacije za lečenje. Za potrebe ove edukacije štampan je Priručnik o bolestima zavisnosti, a ovaj materijal dostupan je i na cd-u. U toku je proširenje aktivnosti kojim bi bili angažovani postojeći resursi na nivou lokalne zajednice (saradnja sa prosvetom, MUP-om, medijima, socijalnom zaštitom, crkvom, nevladinim sektorom, privredom).

Kampanje za obeležavanje Svetskog dana borbe protiv droga (26. jun), duvana (Nacionalni dan 31. januar, Svetski dan 31. maj), Hepatitisa C (1. oktobar), SIDE (1. decembar) su redovne aktivnosti Zavoda.

Značajna je saradnja Zavoda sa svim državnim institucijama, komisijama, ministartsvima, medijima, nevladinim organizacijama i mnogim medjunarodnim organizacijama koje se bave bolestima zavisnosti i uopšteno zdravljem nacije (SLD, republičke i gradske komisije za borbu protiv droge, protiv SIDE, Crveni krst Srbije, SANU, UNAIDS, UNDP, UNICEF, Global Fund, EMCDDA-ECAD i mnogi drugi). Zavod je inicijator angažovanja Unije studenata socijalnog rada FPN u prevenciji bolesti zavisnosti i saradnik mnogih drugih NVO u ovom domenu.

U početku rada Zavoda metadon je bio najčešće primenjivan lek u većini postojećih programa Veliki broj pacijenata svih uzrasta koji nam se sada javljaju radi lečenja u različitim su fazama bolesti i sa različitim posledicama i oštećenjima zdravlja pa je proširen dijapazona usluga, lekova i programa lečenja koji se sada primenjuju  (metadon, klonidin, naltrekson i dr.)

Niskozahtevni terapijski program je Program metadonskog održavanja (program za smanjenje štete - Harm Reduction) namenjen je pacijentima sa težim posledicama bolesti koji žive u Beogradu. Svi ostali programi su visokozahtevni programi, sa apstinencijom i promenom životnog stila kao osnovnim terapijskim ciljevima. Namenjeni su svim zainteresovanim pacijentima iz Beograda, Srbije i drugih zemalja u okruženju.

Zavod jedina usko specijalizovana ustanova za prevenciju, lečenje i rehabilitaciju zavisnika od psihoaktivnih supstanci na teritoriji Republike Srbije.

Od početka rada Zavoda broj pacijenata koji se javlja na lečenje svake godine se povećava, što se posebno odnosi na zavisnike od droga. Godišnje se zbog zavisnosti od droga javlja oko 1000 pacijenata prvi put, a 4000 već lečenih pacijenata ponovo započinje tretman. Broj pacijenata se iz godine u godinu povećava, tako da je sada oko 10 000 zavisnika od droga koji su se javili Zavodu radi lečenja i imaju otvorene istorije bolesti.

Registrovanih zavisnika od alkohola od 1955.g. do danas oko 25 000.

Godišnje se obavi u proseku 50 000 pregleda i 1 000 hospitalizacija.